Τα θρησκειολογικά πλαίσια στα οποία λειτουργούν ο αρχιερέας και ο αρχιραβίνος διαφέρουν πολύ. Υφίσταται όμως ένας συνδετικός κρίκος: Αμφότεροι λογίζονται ως ποιμένες, οδηγοί των ποιμνίων τους.

Το Ολοκαύτωμα στην Ελλάδα (1943-44) έθεσε τους ποιμένες αμφοτέρων των θρησκειών μπροστά σε μεγάλα διλήμματα: Οι αρχιραβίνοι έπρεπε να επιλέξουν ανάμεσα στην υπακοή, την παρέλκυση και την απείθεια. Οι μητροπολίτες έπρεπε να αποφασίσουν σε ποιο βαθμό θα διακινδύνευαν προς χάρη του «άλλου» ποιμνίου της περιοχής τους.

Η διακινδύνευση των μητροπολιτών κλιμακώθηκε από την μέριμνα για την περισυλλογή εβραϊκών ιερών βιβλίων και αντικειμένων, ως την επικίνδυνη εκφορά παρηγορητικού λόγου, και έφτασε μέχρι τις πολύ πιο επικίνδυνες παρεμβάσεις σε Γερμανούς αξιωματούχους.

Βέβαια, η συγκυρία κάθε περίπτωσης ήταν διαφορετική. Την άνοιξη του 1943 η κατάσταση στην Ελλάδα ήταν πολύ δυσχερέστερη από το 1944, όταν πια η Αντίσταση είχε γιγαντωθεί και ο πόλεμος είχε κριθεί. Επίσης, διαφορετική ήταν η κατάσταση σε κάθε γεωγραφική περιοχή, όπου οι τοπικές ιδιαιτερότητες -ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη ένοπλης αντίστασης- διαδραμάτισαν κι αυτές ρόλο.

Το υλικό που συγκεντρώθηκε αφορά τις πόλεις: Αθήνα, Άρτα, Βόλο Διδυμότειχο, Ζάκυνθο, Θεσσαλονίκη, Θήβα, Ιωάννινα, Κέρκυρα, Κόρινθο, Χαλκίδα. Στις πόλεις αυτές ήταν συγκεντρωμένο το 90% του εβραϊκού πληθυσμού της Ελλάδας.

Ο πυρήνας των πληροφοριών μας είναι η έρευνα που πραγματοποίησε η Εκκλησία της Ελλάδος το 1966, απευθύνοντας στις Μητροπόλεις το ερώτημα τι έπραξαν επί Κατοχής για τους εβραίους της περιοχής τους.

 

Επιστροφή στις Ψηφιακές Εκθέσεις

Οι Καλοί Ποιμένες - Αρχιερείς και Αρχιραβίνοι Μπροστά στο Ολοκαύτωμα

ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡEΟΥ(1891-1949) Ο ιεράρχης Τον Νοέμβριο του 1938 εκλέχτηκε στον αρχιεπισκοπικό θρόνο o από Κορινθίας Δαμασκηνός. Η εκλογή του ακυρώθηκε από το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο για...

ΑΡΧΙΡΑΒΙΝΟΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΗΛΙΑΣ ΜΠΑΡΖΙΛΑΪ (1891-1979) Η εβραϊκή κοινότητα της Αθήνας Ο εβραϊκός πληθυσμός της Αττικής (σύμφωνα με την απογραφή του 1928) δεν υπερέβαινε τα 1.800 άτομα. Αυξήθηκε...

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΑΡΤΑΣ

ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΓΚΙΝΑΚΑΣ (1871-1948) Η εβραϊκή κοινότητα της Άρτας Το 1881 (αμέσως μετά την ενσωμάτωση της Άρτας στο ελληνικό κράτος) η εβραϊκή κοινότητα είχε 617 μέλη (12%...

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ΙΩΑΚΕΙΜ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ (1873-1959) Ο ιεράρχης Ο Ιωακείμ Αλεξόπουλος σπούδασε θεολογία στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Georgetown υπηρέτησε ως εφημέριος στις Η.Π.Α. και το 1923 χειροτονήθηκε επίσκοπος Βοστόνης....

ΑΡΧΙΡΑΒΙΝΟΣ ΒΟΛΟΥ

ΜΩΫΣΗΣ ΠΕΣΣΑΧ (1869-1955) Η εβραϊκή κοινότητα Βόλου Το 1928 κατοικούσαν στο Βόλο 1.071 εβραίοι (2% του πληθυσμού), που είχαν μειωθεί σε 872 ως τον Σεπτέμβριο του...

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ

ΙΩΑΚΕΙΜ ΣΙΓΑΛΑΣ (1881-1965) Οι εβραίοι του Διδυμότειχου Η εβραϊκή κοινότητα του Διδυμοτείχου αριθμούσε 740 μέλη το 1928 (8,5% των κατοίκων). Εν όψει της εισόδου των Γερμανών...

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΓΕΝΝΑΔΙΟΣ ΑΛΕΞΙΑΔΗΣ (1868-1951) Η κοινότητα των εβραίων της Θεσσαλονίκης Από το 1912 (οπότε η πόλη εντάχθηκε στο ελληνικό κράτος) ως το 1940 ο αριθμός...

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΗΒΩΝ & ΛΕΒΑΔΕΙΑΣ

ΣΥΝΕΣΙΟΣ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ (1868-1944) Η εβραϊκή κοινότητα Θηβών Παρά το πλούσιο μεσαιωνικό εβραϊκό παρελθόν της Θήβας που καταγράφουν ο Βενιαμίν ο εκ Τουδέλης και άλλες πηγές, το...

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ

ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (1890-1958) Η εβραϊκή κοινότητα της Ζακύνθου Το 1943 ο εβραϊκός πληθυσμός της Ζακύνθου ήταν 275 άτομα, τα οποία δεν είχαν αντιμετωπίσει ιδιαίτερα προβλήματα στη...

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΒΛΑΧΟΣ (1873-1956) Η εβραϊκή κοινότητα των Ιωαννίνων Το 1928 η παλαιότατη και άλλοτε πολυπληθής εβραϊκή κοινότητα των Ιωαννίνων αριθμούσε 1.963 μέλη (9% των κατοίκων). Στις...

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΚΑΙ ΠΑΞΩΝ

ΜΕΘΟΔΙΟΣ ΚΟΝΤΟΣΤΑΝΟΣ (1881-1972) Η εβραϊκή κοινότητα της Κέρκυρας Το 1928 απογράφηκαν στην Κέρκυρα 1.819 εβραίοι (5,32% των κατοίκων). Η εκτόπισή τους στην Πολωνία άρχισε στις 9...

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ KOΡΙΝΘΙΑΣ

ΜΙΧΑΗΛ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ (1892-1958) Εβραίοι στην Κόρινθο Σύμφωνα με την απογραφή πληθυσμού του έτους 1928, στην Κόρινθο δεν κατοικούσαν εβραίοι. Ωστόσο 1940 εκδιώχθηκαν από το ιταλικό έδαφος...

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΞΗΡΟΧΩΡΙΟΥ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΩΝ ΣΠΟΡΑΔΩΝ

ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΛΕΙΑΘΟΣ (1891-1971) Η εβραϊκή κοινότητα της Χαλκίδας Η εβραϊκή κοινότητα της Χαλκίδας αριθμούσε το 1928 64 άτομα, έναντι 150 ατόμων το 1920. Οι κοινοτικές πηγές...

Χρονολόγιο γεγονότων

1868: Γέννηση του Γενναίου Αλεξιάδη, μετέπειτα Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης 1868: Γέννηση του Συνέσιου Φιλιππίδη, μετέπειτα Μητροπολίτη Θηβών 1869: Γέννηση του Μωυσή Πέσαχ, μετέπειτα Αρχιραβίνου Βόλου 1871: Γέννηση...
video

“Το τραγούδι της ζωής”

Παρακολουθήστε την ταινία ντοκιμαντέρ του Τώνη Λυκουρέση. Επιστροφή  

Συντελεστές Έκθεσης

Το Ε.Μ.Ε οφείλει θερμές ευχαριστίες για την παραχώρηση πρωτότυπου υλικού, φωτογραφιών και πληροφοριών στους: Ισραηλιτική Κοινότητα Αθηνών Ισραηλιτική Κοινότητα Βόλου Ισραηλιτική Κοινότητα Ιωαννίνων Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Χαλκίδος Χρυσόστομο Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Μεσογαίας...