Στην πορεία της πνευματικής του εξέλιξης η κοσμοθεωρία του μετατοπίστηκε το 1922 από την ενασχόλησή του με θέματα εβραϊσμού στην ενεργό ανάμειξή του σε κοινωνικο-πολιτικά θέματα της εποχής του μέσα από μια ριζοσπαστική στάση. Το έργο του πλέον εντάχθηκε σε ένα γενικότερο κλίμα, φορτισμένο από το αριστερό κίνημα: τα κοινωνικά προβλήματα, οι ταξικές αντιθέσεις, οι λαϊκοί αγώνες εκφράστηκαν μέσα από την ποιητική παραγωγή του και την ενεργή συμμετοχή του στους ταξικούς αγώνες, δίνοντας συχνά ομιλίες στο Εργατικό Κέντρο Ιωαννίνων. Δημοσίευε τα ποιήματά του στις τοπικές εφημερίδες Νέος Αγών, Κήρυξ, Ήπειρος, Ηπειρωτική Ηχώ, με το ψευδώνυμο Ιούλιος Συγκουλιέρος και αργότερα με το φιλολογικό Γιωσέφ Ελιγιά. Στις 21 Δεκεμβρίου 1924, μετά από επανειλημμένες «συστάσεις» της αστυνομίας και των αρχών –τοπικών και ενδοκοινοτικών– και με αφορμή τη συζήτηση που προκάλεσε η διάλεξή του, «Περί μεταβιβλικής ποιήσεως» στη Ζωσιμαία Σχολή, έχασε τη δουλειά του ως καθηγητής γαλλικών.

Όσο περνούσε ο καιρός ο Γιοσέφ Ελιγιά συνειδητοποιούσε τις διαφορές που τον χώριζαν με τους συντοπίτες του και τους ομοθρήσκους του. Ο Ελιγιά με τη διάλυση του πυρήνα του «Νέου Αγώνα», δηλαδή του κομμουνιστικού κύκλου της πόλης, αναγκάστηκε το 1924 να εγκαταλείψει τα Γιάννενα και να εγκατασταθεί στο Αργυρόκαστρο, μη δεχόμενος να «συνετιστεί» και να αποτραβηχτεί από τους κύκλους στους οποίους σύχναζε. Το 1927 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου πήρε το δίπλωμα Γαλλικής Γλώσσας από τη Γαλλική Ακαδημία. Μελετώντας ώρες στην Εθνική Βιβλιοθήκη θέματα Εβραιολογίας, συνεργάστηκε με τη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια του Πυρσού, συγγράφοντας 203 λήμματα εβραϊκού περιεχομένου. Ήρθε σε επαφή με πνευματικούς κύκλους της Αθήνας, π.χ. με τους Μάρκο Αυγέρη, Φώτη Κόντογλου, Κώστα Βάρναλη, Στέφανο Δάφνη, Μιλτιάδη Μαλακάση, και με τον κύκλο των «Πρωτοπόρων», Πέτρο Πικρό και Γαλάτεια Καζαντζάκη (1931). Στα Γιάννενα επέστρεψε για λίγο το 1927, πριν διοριστεί καθηγητής γαλλικής γλώσσας στο Κιλκίς. Επί έναν χρόνο προσπαθούσε να πάρει μετάθεση στη Θεσσαλονίκη. Το 1931, φανερά καταπονημένος, καταβεβλημένος ψυχικά και προσβεβλημένος από τύφο κατέβηκε και πάλι στην Αθήνα. Πέθανε την ίδια χρονιά, στο νοσοκομείο Ευαγγελισμός έχοντας μόλις συμπληρώσει τα τριάντα του χρόνια. Ο τάφος του βρίσκεται στο παλιό τμήμα του Α΄ Νεκροταφείου Αθηνών.

Η ποιητική του πορεία βρισκόταν σε ολόκληρη τη σύντομη ζωή του σε απόλυτη συμφωνία με τον κοινωνικο-ιδεολογικό του προβληματισμό. Επιγραμματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Ελιγιά έζησε και δημιούργησε ανάμεσα σε δύο κόσμους: στον μικρόκοσμο της εβραϊκής κοινότητας της πόλης του και στην ευρύτερη κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα της Ελλάδας της δεκαετίας του 1920.

Δείτε την Ψηφιακή Παρουσίαση

Επιστροφή