Ενώ η εβραϊκή γλώσσα διατηρήθηκε ως γλώσσα της λατρείας και συνεκτικό στοιχείο του διασπορικού εβραϊσμού, οι κατά τόπους κοινότητες υιοθέτησαν τη γλώσσα του τόπου όπου ζούσαν, μπολιάζοντάς τη με εβραϊκές επιδράσεις. Οι Εβραίοι που αργότερα θα ονομαστούν «Ρωμανιώτες» γνώριζαν ήδη από τα ελληνιστικά χρόνια σε μεγάλο βαθμό την ελληνική, κάτι που διευκόλυνε την εγκατάσταση και την ένταξή τους στις κοινωνίες υποδοχής. Στις καθημερινές σχέσεις τους χρησιμοποιούσαν την ελληνική, γράφοντάς τη με εβραϊκούς χαρακτήρες και ενσωματώνοντας σε αυτή εβραϊκές λέξεις και φράσεις ή ελληνοποιώντας εβραϊκούς συντακτικούς και λεκτικούς τρόπους. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τις επιρροές από τους εκάστοτε κατακτητές της Δυτικής Ελλάδας, Βενετούς, Φράγκους, Οθωμανούς, Αρβανίτες, διαμόρφωσαν τη γραικο-ιουδαϊκή, ένα μελωδικό γλωσσικό ιδίωμα, οικείο στις ρωμανιώτικες κοινότητες της Ηπείρου, και κυρίως των Ιωαννίνων, ζωντανό μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η παιδεία αποτέλεσε θεμέλιο της θρησκευτικής ταυτότητας των εβραϊκών κοινοτήτων του ελλαδικού χώρου, όπως όλης της Διασποράς. Στα Γιάννενα από το 1875 λειτουργούσε οργανωμένο κοινοτικό σχολείο αρρένων, το Ταλμούδ Τορά, με την υποστήριξη της Ισραηλιτικής Εκπαιδευτικής Εταιρείας που συστήθηκε τότε. Εκεί, εκτός από εβραϊκή γλώσσα και ιστορία, διδάσκονταν τουρκικά, μέχρι το 1913, και ελληνικά. Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα επίσημος θεσμός για την εκπαίδευση των κοριτσιών δεν υπήρχε. Οι Εβραιοπούλες που επιθυμούσαν να μορφωθούν παρακολουθούσαν χριστιανικά σχολεία. Ιδιώτες ίδρυσαν το 1903 την εταιρεία Agudath Ahim και έπεισαν τους ιθύνοντες της Alliance Israélite Universelle για την αναγκαιότητα ίδρυσης σχολείων της Α.Ι.U. στα Γιάννενα. Πράγματι, το 1904, παράλληλα με το Ταλμούδ Τορά, λειτούργησε σχολείο της Α.Ι.U., όπου διδασκόταν εβραϊκή ιστορία και γλώσσα, ελληνικά, τουρκικά, στοιχεία αριθμητικής και εμπορίου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη γαλλική γλώσσα και κουλτούρα, με αποτέλεσμα να ονομαστεί το σχολείο Alliance Française. Παράλληλα λειτούργησαν και σχολεία θηλέων, όπως και τμήματα επαγγελματικής και τεχνικής κατάρτισης. Λόγω της υψηλής ποιότητας της εκπαίδευσης συχνά εγγράφονταν στις σχολές της A.I.U. και μη εβραίοι μαθητές.

Με την απελευθέρωση των Ιωαννίνων και την ένταξή τους στο ελληνικό κράτος, το 1913, τα σχολεία της Α.Ι.U. αναγνωρίστηκαν από το κράτος και λειτούργησαν υπό την αιγίδα του μέχρι τα χρόνια της γερμανικής κατοχής. Μεταπολεμικά οι επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος Γιαννιώτες Εβραίοι προσπάθησαν να διασφαλίσουν για τα νεότερα μέλη της κοινότητας στοιχειώδη εβραϊκή εκπαίδευση: ένα μικρό σχολείο, όπου διδασκόταν η εβραϊκή γλώσσα και ιστορία λειτούργησε στα Γιάννενα από τα μέσα του 1950 και για μία δεκαετία περίπου, οπότε και έκλεισε λόγω έλλειψης μαθητών.

Δείτε την Ψηφιακή Παρουσίαση

Επιστροφή