Home Sitemap | Newsletter
Αναζήτηση
» Εκθέσεις > Ψηφιακές Εκθέσεις > Συναγωνιστής: Έλληνες Εβραίοι στην Εθνική Αντίσταση > Στα τυπογραφεία του βουνού
  Στα τυπογραφεία του βουνού

ΣΤΑ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ

Εξίσου ισχυρές με τις σφαίρες, ήταν οι λέξεις της Αντίστασης. Χιλιάδες προκηρύξεις και εκατοντάδες έντυπα κυκλοφορούσαν παράνομα σε χωριά και κατεχόμενες πόλεις. Η αυστηρή λογοκρισία καθιστούσε επιτακτική την έκδοση αντιστασιακών εφημερίδων και οι τυπογράφοι έδιναν το δικό τους αγώνα για την ενημέρωση και εμψύχωση του λαού.

Ο Αβραάμ Καλεφ-Εζρά γεννήθηκε το 1913 στα Ιωάννινα. Λόγω γραφειοκρατικού λάθους, κράτησε το παρωνύμιο της οικογένειας (Καλέφ-Εζρά) αντί του οικογενειακού επιθέτου (Μπαρούχ). Επιστρέφοντας από το αλβανικό μέτωπο, εργάστηκε στην εφημερίδα «Κήρυξ» των Ιωαννίνων. Το 1942 διέφυγε με ψεύτικο όνομα «Ιωάννης Κωνσταντίνου» στα χωριά της Πρέβεζας και εντάχθηκε από τους πρώτους στο ΕΑΜ. Από τις αρχές του 1943 ως την Απελευθέρωση έδρασε ως τυπογράφος και υπεύθυνος έκδοσης εαμικών εφημερίδων στην ανταρτοκρατούμενη περιφέρεια της Άρτας, όπως η «Δράση» και ο «Μαχητής», με έδρα το Βουλγαρέλι. Ο μικρός αδελφός του Γεουντά ήταν επίσης στον εκδοτικό μηχανισμό του ΕΔΕΣ. Η εκτύπωση και διανομή προπαγανδιστικού υλικού είχε τεράστια σημασία για τα απομακρυσμένα χωριά της Ηπείρου. Από το βουνό προσπάθησε επανειλημμένα να πείσει την κοινότητα των Ιωαννίνων να δραπετεύσει από την πόλη, ήρθε μάλιστα σε σύγκρουση με τον Σαμπεθάι Καμπιλή. Η τραγική μοίρα των Γιαννιωτών, μεταξύ των οποίων και η μητέρα του, τον βασάνιζε ως το τέλος της ζωής του, το 1999. 

Ο Αρμάντο Μπεζές γεννήθηκε το 1915 στη Θεσσαλονίκη σε οικογένεια τυπογράφων. Ο πατέρας του, Μπαρούχ Μπεζές, εξέδιδε θρησκευτικά βιβλία, λαϊκά μυθιστορήματα και τη σατιρική εφημερίδα «Ελ Μπουρλόν» («Το χοντρό αστείο»). Στην Κατοχή, ο Αρμάντο πήρε το δρόμο του βουνού μεταφέροντας, με κίνδυνο της ζωής του, μια χειροκίνητη τυπογραφική μηχανή. Αγωνίστηκε ως τυπογράφος στο ΕΑΜ Θεσσαλίας με το ψευδώνυμο «Αντώνης Μπεζέζης». Προκηρύξεις και εφημερίδες ενημέρωναν και εμψύχωναν τους χωρικούς που περίμεναν με αγωνία τον «Αντώνη». Με τεράστιους κινδύνους μετέφερε τον εκδοτικό εξοπλισμό, διένειμε έντυπα και τον «Ριζοσπάστη» από τα Άγραφα μέχρι τον Όλυμπο. «Μια φορά σκάψαμε δυο σωστά δωμάτια στον Όλυμπο. Μας ειδοποίησαν για εκκαθαρίσεις και έπρεπε να κρύψουμε το τυπογραφείο στο βουνό ή κάτω από το χώμα». Δούλεψε και στο τυπογραφείο της ΠΕΕΑ. Μετά την Απελευθέρωση εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου συνέχισε το επάγγελμα του τυπογράφου. Όλη του η οικογένεια, εκτός από μία αδελφή, χάθηκε στα στρατόπεδα. Το 1948 τύπωσε το βιβλίο του Θεσσαλονικιού γιατρού Ζακ Ματαράσσο, Κι όμως όλοι τους δεν πέθαναν, την πρώτη μαρτυρία για το Ολοκαύτωμα στην ελληνική γλώσσα. 

 

Ο Αβραάμ Καλέφ-Εζρά από τα Ιωάννινα με δύο κοπέλες που επέζησαν από τα στρατόπεδα το 1945 (Προσωπική συλλογή Τζων Καλέφ-Εζρά).
Φύλλο της εφημερίδας Δράση της Νομαρχιακής Επιτροπής ΕΑΜ Άρτας, στην έκδοση της οποίας συμμετείχε ο Αβραάμ Καλέφ-Εζρά (Συλλογή ΕΛΙΑ).
Ο Αρμάντο Μπεζές με τη σύζυγό του Μαρία Βαγενά το 1945 (Προσωπική συλλογή Ελένης Μπεζέ).
Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος | Powered by Web Arts