Α. Τα έθιμα που δεν θυμόμαστε πια
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Τα έθιμα που δεν θυμόμαστε πια» βασίζεται σε μία μόνο θεματική ενότητα του Μουσείου, επιλογή που έγινε με σκοπό η ενασχόληση να είναι εντοπισμένη και διεξοδική. Στόχος του προγράμματος είναι να δοθούν στα παιδιά ερεθίσματα και να εξοικειωθούν με το χώρο του Μουσείου γνωρίζοντας έθιμα που δε γίνονται πια και συνδέονται με τον εορτασμό εβραϊκών γιορτών σε σεφαραδίτικες και ρωμανιώτικες κοινότητες.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει έρευνα στο χώρο της έκθεσης και διάφορες δημιουργικές δραστηριότητες, όπως αναπαράσταση εθίμων διαφορετικών κοινοτήτων που δεν τηρούνται στις μέρες μας, όπως το έθιμο του «Ήρταμαν» από τα Γιάννενα, κατά το οποίο ο παππούς και η γιαγιά έφτιαχναν για τα εγγόνια τους μια πιατέλα για το ξεκίνημα του Πουρίμ με φρούτα της εποχής, ξηρούς καρπούς, καραμέλες και σοκολάτες. Τα παιδιά στολίζουν μια πιατέλα τραγουδώντας το τραγούδι του Ήρταμαν.

Από τα Γιάννενα έρχεται και το έθιμο του στολισμού του καντηλιού για το Κιπούρ. Τα παιδιά στολίζουν ένα καντήλι με φρέσκα λουλούδια και μαθαίνουν για αυτήν την όμορφη παράδοση.

Το επόμενο έθιμο είναι από τη Ρόδο, όπου τίναζαν το τραπεζομάντιλο στη θάλασσα το Ρός Ασσανά. Τα παιδιά μαζεύουν ένα τραπεζομάντιλο που έχει μέσα χαρτοπόλεμο και το τινάζουν.

Τελευταίο έθιμο που γννωρίζουν τα παιδιά είναι οι Νόβιες, τα γλυκά από αμυγδαλόψιχα για το Πουρίμ από τη Θεσσαλονίκη. Ενώ ακούγεται το τραγούδι του Πουρίμ, τα παιδιά κατασκευάζουν τη δικιά τους Νόβια από πηλό, την οποία παίρνουν μαζί τους ως ενθύμιο.

Ακολουθεί το Παιχνίδι των Κοινοτήτων για το οποίο τα παιδιά χωρίζονται σε τρεις ομάδες. Η κάθε ομάδα παίρνει από ένα κουτί με υλικό για μια από τις τρεις παραπάνω κοινότητες. Με το υλικό αυτό και τα έθιμα που έμαθαν νωρίτερα, τα παιδιά φτιάχνουν και παρουσιάζουν μια ιστορία.

Β. Ιερά Βιβλία
Η ιδέα για το πρόγραμμα αυτό ανήκει στο Διευθυντή του Εβραϊκού Σχολείου και σηματοδοτεί, για πρώτη φορά, τη συνεργασία τριών από τα σημαντικότερα μουσεία της Αθήνας, του Εβραϊκού Μουσείου, του Βυζαντινού-Χριστιανικού Μουσείου και της Συλλογής Ισλαμικής Τέχνης του Μουσείου Μπενάκη.

Με αφορμή το μάθημα των Θρησκευτικών, και εκμεταλλευόμενο τον πλούτο των εκθεμάτων που διαθέτουν οι τρεις συλλογές, το πρόγραμμα στοχεύει να φέρει τα παιδιά σε επαφή με νέα δεδομένα που θα κινητοποιήσουν το ενδιαφέρον και τη δημιουργικότητά τους.

Δια μέσου της θρησκευτικής τέχνης, τα παιδιά εξετάζουν τον τρόπο ζωής, τα επαγγέλματα και τις τεχνικές που αναπτύσσονται υπό την επίδραση κάθε θρησκείας. Εντοπίζουν επίσης ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των ιερών κειμένων, εκτιμούν τη συνεισφορά κάθε πολιτισμού, και διερευνούν την αρμονική συνύπαρξη του ενός δίπλα στον άλλον.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επισκέψεις και στα τρία μουσεία, κατά τις οποίες τα παιδιά συλλέγουν πληροφορίες για το Κοράνι, την Τορά και τα Ευαγγέλια, όσον αφορά τα υλικά κατασκευής τους, τους τρόπους γραφής και διακόσμησης, καθώς και τα αντικείμενα που έχουν άμεση σχέση με τα αντίστοιχα ιερά κείμενα.

Γ. Διατροφή
Στόχος του προγράμματος είναι η γνωριμία με την Εβραϊκή παράδοση μέσα από τη διατροφή. Τα παιδιά μαθαίνουν για τους διατροφικούς κανόνες της Εβραϊκής θρησκείας και τις απαγορευμένες τροφές. Ανακαλύπτουν διατροφικά έθιμα που ακολουθούνται στις εβραϊκές γιορτές, την προετοιμασία του σπιτιού και του τραπεζιού και τα εορταστικά σκεύη. Εξέτάζουν το ρόλο του λαδιού, του κρασιού και του ψωμιού, καθώς και τη σημασία της τροφής σε σημαντικούς σταθμούς της ζωής, όπως η γέννηση, η βάφτιση, ο γάμος, ο θάνατος.

Στη διάρκεια του προγράμματος, μετά την παρουσίαση της κάθε Εβραϊκής γιορτής, οι συμμετέχοντες μπορούν να δοκιμάσουν τις αντίστοιχες παραδοσιακές ελληνο-εβραϊκές συνταγές: «αστάρι» και μήλα με μέλι για την Εβραϊκή Πρωτοχρονιά, λουκουμάδες για το Χανουκά, «χαλά» και κρασί για το Σάββατο, «νόβιες» για το Πουρίμ που θα φτιάξουν τα παιδιά με ζύμη από αμύγδαλο, «ματσά» και «χαρόσετ» και αυγά «χαμινάδος» για το Πέσσαχ.

Το πρόγραμμα συνοδεύεται από εκπαιδευτικό φυλλάδιο, συνταγές και έντυπο με τους διαιτητικούς κανόνες της Εβραϊκής θρησκείας.

Δ. Μικρός Επιμελητής
Στόχος του προγράμματος αυτού είναι η βαθύτερη και πιο ουσιαστική γνωριμία των παιδιών με τις μουσειακές διαδικασίες και ειδικά τη διαχείριση της συλλογής του Μουσείου, μέσα από την ενασχόλησή τους με όλα τα στάδια της εισαγωγής ενός αυθεντικού αντικειμένου στο σύστημα καταγραφής και τεκμηρίωσης και της ένταξής του στους αποθηκευτικούς χώρους του Μουσείου.

Αρχικά τα παιδιά διερευνούν τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του χώρου κάθε Μουσείου και συζητούν την έννοια της «συλλογής». Κατόπιν γίνεται εισαγωγή στη δραστηριότητα, με τη βοήθεια ενός παιχνιδιού με ειδικά σχεδιασμένες κάρτες, που εισάγουν τα παιδιά στη διαδικασία εισαγωγής κάθε αντικειμένου στη συλλογή του Μουσείου και στην αλληλουχία των σταδίων ένταξης.

Αφού τοποθετηθούν οι κάρτες στη σωστή σειρά, χρησιμεύουν ως χρονοδιάγραμμα για τη συνέχεια του προγράμματος. Τα παιδιά ανεβαίνουν στη βιβλιοθήκη, όπου ένας δωρητής φέρνει μια μπρούτζινη Λυχνία του Χανουκά στο Μουσείο και τα παιδιά, εξοπλισμένα με κατάλληλα εργαλεία καθαρισμού και μέτρησης και καρτέλες καταγραφής, αναλαμβάνουν να διεκπεραιώσουν την καθιερωμένη διαδικασία εισαγωγής.

Στη συνέχεια, πάντα με την καθοδήγηση της μουσειοπαιδαγωγού, ερευνούν το χώρο του Μουσείου, για να εντοπίσουν παρόμοια αντικείμενα, καθώς και τη Βιβλιοθήκη για βιβλιογραφικά και φωτογραφικά στοιχεία τεκμηρίωσης.

Το επόμενο στάδιο είναι η τοποθέτηση της Λυχνίας στη θέση της, στο ειδικό τμήμα για μεταλλικά αντικείμενα που υπάρχει στους αποθηκευτικούς χώρους του Μουσείου.

Τέλος, κάθε παιδί παίρνει μαζί του ένα βιβλιαράκι με την περιπέτεια της μπρούτζινης Λυχνίας στο Μουσείο.